In memoriam Pascal Mercier

Pascal
In memoriam Pascal Mercier
05-07-2023

Op 27 juni overleed op 79-jarige leeftijd Pascal Mercier, de auteur van Nachttrein naar Lissabon, de roman waarmee hij vanaf 2006 het bestaan van miljoenen lezers over de hele wereld verlichtte, onder wie honderdduizenden Nederlandse en Vlaamse lezers.

Pascal Mercier was de schrijversnaam waarvan Peter Bieri zich bediende om antwoorden te vinden op de vragen die hij zich als hoogleraar filosofie stelde, maar dan in een literaire vorm. Want anders dan in de filosofie is in de literatuur alles mogelijk, daar is de verbeelding aan de macht. De personages in zijn romans – Perlmanns zwijgen (1995, WB 2007), De pianostemmer (1998, WB 2008), Nachttrein naar Lissabon (2004, WB 2006), Lea (2007, WB 2009) en als laatste Het gewicht van de woorden (2020, WB 2019)- zijn allen op zoek naar waardigheid, zij verlangen naar hun eigen stem. Want wat gebeurt er wanneer we van onszelf vervreemden, wanneer we niet ons eigen leven leiden, maar het leven dat anderen van ons verwachten? Dat thema was ook het onderwerp van drie filosofische boeken die hij onder zijn eigen naam publiceerde. Het handwerk van de vrijheid (2001, WB 2006) Hoe willen wij leven (2011, WB 2012) en Een manier van leven (2013, WB 2015).

Peter Bieri had een bijzondere band met Wereldbibliotheek en zijn Nederlandstalige publiek. Hij schreef voor de jubileumeditie van Nachttrein naar Lissabon een dankwoord voor zijn Nederlandstalige lezers, en een nawoord bij de heruitgave van Lea. En met Ursul de Geer maakte hij een kleine theatertoernee door Nederland, ter ere van de leesvoorstelling die Ursul van Nachttrein had gemaakt. Zijn optredens en lezingen zaten bomvol. Dat Nederland en Vlaanderen zijn werk zo omarmden, verbijsterde hem iedere keer weer.

Tussen zijn romans Lea en Het gewicht van de woorden lag een periode van dertien jaar literaire stilte. De verwoestende ontvangst van Lea in de Duitse literaire pers stortte Peter Bieri in een diepe depressie, waaraan hij zich met vallen en opstaan ontworstelde. Ik bezocht hem regelmatig in Berlijn. Hij wilde nooit meer literatuur schrijven, nooit meer zo’n publieke vernedering ondergaan maar wat hij dan wel moest doen? Na ettelijke jaren begreep hij dat er maar een manier was om uit het dal te komen, en dat was schrijven over datgene wat hem overkomen was, maar dan met de distantie en het geduld van een filosoof. Het leidde tot de twee filosofische werken Hoe willen wij leven en Een manier van leven.

Maar de aantrekkingskracht van de literatuur was te groot. Hij begon aan een roman, niet voor publiek, alleen voor zichzelf. We spraken er vaak over. Hij toetste zijn ideeën, uitte zijn twijfels, sprak over zijn wanhoop. Totdat hij op een mooie dag ergens in 2017 naar een dikke stapel papier op het bureau achter hem wees. ‘Dat is hem?’, zei ik. ‘Ja, dat is de roman’, knikte hij. ‘En wat ga je nu doen?’, vroeg ik. ‘Dit’, zei hij. Hij liep naar het bureau en wikkelde een gereedliggend paars lint rond de stapel. Hij liep naar een kast aan wand, trok een la open, vleide de stapel erin en deed de lade weer dicht. ‘Voor na mijn dood. En nu begin ik aan een nieuwe.’ ‘Jammer Peter,’ zei ik. ‘Misschien stuur ik je nog eens een kopie,’ antwoordde hij. Hij hield woord. Een jaar later kreeg ik een kopie van de stapel A4-tjes, in twee in leer gebonden delen. Het was Das Gewicht der Worte. En wat meer was, deze roman zou gewoon gaan verschijnen, in 2020 bij zijn Duitse uitgever Hanser, maar nog net in 2019 bij zijn Nederlandse uitgever Wereldbibliotheek als Het gewicht van de woorden. Wat een boek. Wat een auteur. Wat een verlies.

Koen van Gulik

(uitgever)

Gerelateerde berichten

Najaarsaanbieding 2024

Met trots presenteren wij onze aanbiedingsbrochure voor het najaar! De titels van Wereldbibliotheek zijn samen met de andere fondsen van Park Uitgevers gebundeld in één brochure.⁣⁠

...

Annemarie Estor wint de Frederick Turner Prize voor haar poëzie

Mooi nieuws uit Amerika: Annemarie Estor wint de Frederick Turner Prize voor Poëzie. Unaniem koos de jury voor haar en de waarden die ze via haar poëzie vertegenwoordigt. Naast de...

Zomeraanbieding 2024

Met trots presenteren wij onze aanbiedingsbrochure voor de zomer! De titels van Wereldbibliotheek zijn samengebundeld met de andere fondsen van Park Uitgevers in één brochure.⁣⁠

Er komt...

Munt van Richard Osinga staat op de shortlist van de Boon 2024

Fantastisch nieuws: Munt van Richard Osinga staat op de shortlist van de Boon 2024! "Na maanden van lezen, leven en beoordelen maakt de jury zich sterk dat het een strakke en zeer...

Afbeelding Voorjaarsaanbieding 2024

Voorjaarsaanbieding 2024

Met trots presenteren wij vandaag onze aanbiedingsbrochure voor het voorjaar! Voor het eerst zijn de titels van Wereldbibliotheek samengebundeld met de andere fondsen van Park Uitgevers in één...

Guillaume

‘Guillaume’ wint de vierjaarlijke prijs voor poëzie van de KANTL

We hebben een winnaar! Kreek Daey Ouwens is de winnaar van de vierjaarlijkse prijs voor poëzie van de KANTL! Ze wint de prijs voor haar bundel...

Nieuws Munt

‘Munt’ op longlist van de Boekenbon Literatuurprijs 2023

Feest! De prachtige en broeierige roman ‘Munt’ van Richard Osinga staat op de Longlist van de Boekenbon Literatuurprijs 2023. De Boekenbon Literatuurprijs bekroont het beste...

Thijs van Blitterswijk nieuwe uitgever van Wereldbibliotheek

Per 1 augustus 2023 wordt Thijs van Blitterswijk benoemd tot uitgever van Wereldbibliotheek, dat onderdeel is van Park Uitgevers (Fontaine, Nieuw Amsterdam, Oceaan, Podium en...

Veteranendag

Wereld Veteranendag

Nederland bedankt 24 juni haar meer dan 100.000 veteranen tijdens de Wereld Veteranendag. Er zijn dan ook genoeg oorlogsverhalen die niet vergeten moeten worden. Duizenden mensen hebben door de...

Najaarsaanbieding 2023

Najaarsaanbieding 2023

De catalogus voor komend najaar is binnen! Vol trots presenteren wij de boeken die vanaf september 2023 gaan verschijnen bij Wereldbibliotheek. In de najaarsaanbieding presenteren we titels van o....

Vaderdag

Een verhaal voor Vaderdag

Is je vader een echte lezer en houdt hij van een goed verhaal? Dan hebben wij de ultieme cadeautip!

Wat dacht je van...

oorlog en oorlog

Oorlog en oorlog op de Shortlist van de Europese literatuurprijs

Tijd voor een feestje! Oorlog en oorlog van Laszlo Krasznahorkai staat op de shortlist van de Europese...

Deze boeken zijn verschenen

Afgelopen weken zijn de twee meeslepende romans De geschiedenis van Elsa Morante en...

Longlist van Europese literatuurprijs 2023

Tijd voor een klein feestje! Twee prachtige titels van Wereldbibliotheek staan op de longlist van de Europese literatuurprijs 2023. De meeslepende romans...

Zomeraanbieding 2023

Zomeraanbieding 2023

Vol trots presenteren wij onze Zomeraanbieding 2023. Met o.a.: Isabel Allende, Lo van Driel, J.Z. Herrenberg, Elsa Morante, Katerina Poladjan en A. B. Yehoshua.

Bekijk de catalogus...

Voorjaarsaanbieding

Voorjaarsaanbieding 2023

Vol trots presenteren wij onze voorjaarsaanbieding 2023. Met o.a.: Het leven van Celio van Mauro Corona, Ga niet weg van Margaret Mazzantini, Normaal zijn is gevaarlijk...

Najaarsaanbieding 2022

Najaarsaanbieding 2022

Vol trots presenteren wij onze najaarsaanbieding 2022. Met o.a.: Het tellen van de dagen van Fernando Aramburu, Nanopaarden megasteden van Annemarie Estor, Perfecte dagen...

Zomeraanbieding 2022

Zomeraanbieding 2022

Vol trots presenteren wij onze zomeraanbieding 2022. Met o.a.: Vanuit het niets van Julia Navarro, Nachtman van Janneke Holwarda, De geur van de vrijheid van Giovanna...

Voorjaarsaanbieding

Voorjaarsaanbieding 2022

Vol trots presenteren wij onze voorjaarsaanbieding 2022. Met o.a.: Violeta van Isabel Allende, Als een steen in de stroom van Mauro Corona, Stilstaand water van Maria...